Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır? 4857 Sayılı İş Kanunu'na Göre Rehber

Fazla mesai (kanundaki adıyla fazla çalışma), hem işverenlerin hem de çalışanların en çok merak ettiği konuların başında gelir. Doğru hesaplanmayan fazla mesai, bordro hatalarına ve iş mahkemesi süreçlerine yol açabilir. Bu rehberde 4857 sayılı İş Kanunu ve İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği çerçevesinde temel kuralları özetledik.

Haftalık Çalışma Süresi Ne Kadardır?

İş Kanunu'nun 63. maddesine göre genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre haftanın çalışılan günlerine eşit olarak bölünür. Günlük çalışma süresi ise her ne şekilde olursa olsun 11 saati aşamaz.

Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Farkı

• Fazla çalışma: Haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. Her bir saat fazla çalışma için ücret, normal saatlik ücretin %50 artırılmasıyla ödenir.
• Fazla sürelerle çalışma: Sözleşmeyle haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse (örneğin 40 saat), bu süreyi aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalardır. Bu çalışmalar için saatlik ücret %25 artırılarak ödenir.

Yıllık Fazla Mesai Sınırı ve İşçi Onayı

Fazla çalışma yapılabilmesi için işçinin onayının alınması gerekir. Bir işçiye yaptırılacak fazla çalışmanın toplamı yılda 270 saati geçemez. İşçi dilerse fazla çalışma ücreti yerine, her bir saat fazla çalışma karşılığında 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir.

Örnek Fazla Mesai Hesaplaması

Aylık brüt ücreti 30.000 TL olan ve haftalık 45 saat çalışan bir personeli ele alalım. Aylık çalışma süresi 225 saat kabul edildiğinde:

• Saatlik brüt ücret: 30.000 ÷ 225 = 133,33 TL
• Fazla mesai saat ücreti: 133,33 × 1,5 = 200,00 TL
• Ay içinde 12 saat fazla çalışma: 12 × 200 = 2.400 TL brüt

Haftalık Raporla Fazla Mesaiyi Kontrol Edin

Fazla mesainin doğru hesaplanabilmesi için önce çalışma saatlerinin eksiksiz kayıt altında olması gerekir. Kayasoft PETNA'nın haftalık raporu, her personelin hafta içindeki toplam çalışma saatini gösterir; 45 saati aşan personeli kolayca tespit edebilir, aylık raporu Excel'e aktararak bordro hazırlığında kullanabilirsiniz.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Toplu iş sözleşmesi veya işyerine özel durumlar için mali müşavirinize ya da bir iş hukuku uzmanına danışmanızı öneririz.